شماره انتخاب ۱اجارهنشینها، از ده فیلم شاخص
The Tenants
مستأجرهای یک ساختمان بیوارث، سر تعمیر به توافق نمیرسند تا منبع آب تصمیم را عوض کند.

انتخاب تحریریه پرده
سیونه کمدی از نسلهای مختلف سینمای ایران. ترتیب، مسیر پیشنهادی تحریریه است نه تابلوی فروش و نه فهرست بسته.
An editorial guide to the Best Iranian Comedy Movies, also known as the Best Persian Comedy Movies.
کمدی ایرانی یک شکل ثابت ندارد. در میانهٔ دههٔ چهل، گنج قارون خنده را با ملودرام خانوادگی و آواز قاطی کرد و شب قوزی همان دهه، یک جسد را در شهر دستبهدست کرد. بعد از انقلاب، خانه و آپارتمان جای سالن کافه را گرفت: مستأجرهایی که بر سر تعمیر به توافق نمیرسند، یا مادری که باید با یخچال خالی از مهمان پذیرایی کند.
از میانهٔ دههٔ هشتاد به این سو، بخش پرمخاطب این سینما شلوغتر شد. جنگ، مدرسه، بانک و حتی یک سفر خارجی به موقعیت کمدی تبدیل شدند. هزارپا و فسیل نشان میدهند این شلوغی هنوز تماشاگر خودش را دارد، کنار فیلمهایی که خندهشان تلختر است؛ مثل نارنجیپوش یا خوک.
این صفحه برای کسی است که میخواهد کمدی ایرانی را از چند دهه ببیند، نه فقط نامهایی را که اخیراً بیشتر تکرار شدهاند. اگر همان فیلم در پرده صفحه داشته باشد، پیوندش زیر شرح میآید. نبودن پیوند یعنی آن عنوان در فهرست فعلی منتشر نشده، نه اینکه فیلم کماهمیت است.
معیار، ماندن فیلم در حافظهٔ تماشاگر ایرانی و پخش شدنش میان نسلها بوده است؛ از فیلمفارسیِ پرفروش تا کمدی جنگی و کمدی سیاه سالهای اخیر. هر فیلمی که در این نسخه آمده، در ویکیپدیای فارسی یا در ویکیداده صریحاً کمدی یا کمدیدرام معرفی شده است. اگر منبعها بر سر کارگردان، سال یا خودِ کمدی بودن با هم نمیخواندند، فیلم را نیاوردهایم.
سال و کارگردان را با ویکیداده و مقالهٔ فارسی مقابله کردهایم و جایی که مقالهٔ انگلیسی وجود داشت، آن را هم خواندهایم. اگر تولید و اکران عمومی دو سال متفاوت داشتند، سال اکران روزدار را روی کارت آوردهایم و اختلاف را در یادداشت داخلی نگه داشتهایم. امتیاز، جایزه و ادعای در دسترس بودن نسخه را ننوشتهایم. برای دیدن فیلم باید صفحهٔ همان عنوان در پرده را باز کنید.
این ده فیلم نقطهٔ شروعاند: یک کمدی خانگی، یک نقش اجباری، یک جنگ، و چند فیلمی که سالن را پر کردند. طبقهٔ بالاتری در کار نیست.
شماره انتخاب ۱The Tenants
مستأجرهای یک ساختمان بیوارث، سر تعمیر به توافق نمیرسند تا منبع آب تصمیم را عوض کند.
شماره انتخاب ۲The Lizard
دزدی که لباس روحانی را از بیمارستان میرباید، امام جماعت یک روستا اشتباه گرفته میشود.
صفحه فیلم مارمولک در پرده
شماره انتخاب ۳Mum's Guest
خواهرزاده و نوعروسش در راهاند و خانه برای سفره تقریباً چیزی ندارد.
شماره انتخاب ۴Ekhrajiha
جوانهای جنوب شهر با شرط خانوادهٔ عروس راهی پادگان آموزشی جنگ میشوند.
شماره انتخاب ۵Sperm Whale
عشق قدیمی ارژنگ به رویا از سالهای جنگ تا ازدواجهای بعدی کش میآید.
شماره انتخاب ۶Hezarpa
کیفقاپی که پایش را از دست داده، خودش را به دختری نزدیک میکند که نذر کرده با یک جانباز ازدواج کند.
شماره انتخاب ۷Fossil
خوانندهٔ یک گروه پیش از انقلاب از کما بیدار میشود و شهر را عوضشده پیدا میکند.
شماره انتخاب ۸No Men Allowed
مدیر مدرسهای که ورود مردان را ممنوع کرده، برای المپیاد شیمی ناچار یک معلم مرد میآورد.
صفحه فیلم ورود آقایان ممنوع در پرده
شماره انتخاب ۹Cease Fire
معماری که برای طلاق پیش وکیل میرود، سر از مطب یک روانشناس درمیآورد.
شماره انتخاب ۱۰Ganj-e Qarun
جوانی مرد ثروتمندی را از خودکشی در زایندهرود نجات میدهد و بعد میفهمد او پدر گمشدهاش است.
پیش از سال ۲۰۰۰، کمدی ایرانی هم فیلمفارسیِ شلوغ دارد و هم فیلمی که جسد یا گنج را بهانهٔ طنز اجتماعی میکند. مرز سال ۲۰۰۰ اینجا فقط برای خواندن است.
اجارهنشینها و آقای هالو هنوز دربارهٔ آدمهایی حرف میزنند که در شهر گم یا تحقیر میشوند، و کلاهقرمزی نشان میدهد عروسک تلویزیون هم میتواند به سینما بیاید و دردسر درست کند.
از حدود سال ۲۰۰۰، بسیاری از این کمدیها به آپارتمان، مدرسه، اداره و سفر خارجی نزدیکتر میشوند. مارمولک یک لباس را تا آخر فیلم جدی میگیرد، ورود آقایان ممنوع یک ممنوعیت مدرسهای را به موقعیت تبدیل میکند، و فسیل فاصلهٔ دو دوره را با بیدار شدن از کما نشان میدهد.
معاصر بودن به معنی قطع رابطه با نسل قبل نیست. مهرجویی در همین سالها هم مهمان مامان را ساخت و هم نارنجیپوش را. تفاوت بیشتر در شلوغی فروش و در سرعت اتفاقهاست.
اگر کارگردانی بیش از یک فیلم در این انتخاب دارد، معرفی کوتاهش اینجاست. بقیه با همان یک فیلم معرفی شدهاند و جملهشان تکرار معرفیِ بالای کارت نیست.
مهرجویی در این انتخاب چهار جور کمدی دارد: آقای هالو که از شهرستان برای ازدواج به تهران میآید، اجارهنشینها که مستأجرها بر سر تعمیر به بنبست میرسند، مهمان مامان که سفره باید از هیچ جمع شود، و نارنجیپوش که یک عکاس لباس پاکبان میپوشد.
پناهی در آفساید چند دختر را نشان میدهد که با لباس پسرانه میخواهند بازی ایران و بحرین را ببینند و همان اول دستگیر میشوند. کمدی از مکالمهٔ پشت فنس میآید، در حالی که خود فیلم بیشتر نقد محدودیت است.
میلانی در آتشبس، معماری را که برای طلاق پیش وکیل میرود سر از مطب یک روانشناس درمیآورد. زوج فیلم، سایه و یوسف، هر دو مهندساند و بگومگویشان موضوع جلسه میشود.
مخملباف در ناصرالدینشاه آکتور سینما، تاریخ سینمای ایران را با ورود اشتباهی یک عکاس به دربار قاجار تعریف میکند. شاهِ مخالف سینما، عاشق بازیگر یک فیلم قدیمی میشود و حکومت را رها میکند.
تبریزی در لیلی با من است فیلمبرداری را نشان میدهد که از خط مقدم میترسد و ناخواسته به آن میرسد، و در مارمولک دزدی را که لباس روحانی پوشیده تا امام جماعت یک روستا اشتباه گرفته شود. هر دو فیلم نقش اجباری را تا آخر جدی میگیرند.
مقدم در مکس یک دعوت اشتباهی را وسط همایش نخبگان میاندازد، و در نهنگ عنبر عشق طولانی ارژنگ به رویا را از سالهای جنگ تا ازدواجهای بعدی دنبال میکند. انرژی هر دو فیلم در جمع دوروبر آدمهاست.
کیایی در بارکد مسیر یک مصاحبهٔ استخدام را خودِ داستان میکند، و در مطرب خوانندهٔ کابارهای را نشان میدهد که بعد از انقلاب به خواندن در مراسم رسیده و دخترش برایش صحنهای در استانبول جور میکند.
یاسمی در گنج قارون، الگوی فیلمفارسی پرفروش را با ملودرام خانوادگی و موقعیتهای کمدی یکی کرد. ثروت و آواز در این فیلم تزئیناند؛ محور، پدر و پسری است که سالها از هم خبر نداشتهاند.
غفاری در شب قوزی یک قصه از هزار و یک شب را به تهران دههٔ چهل میآورد. کمدی فیلم از دستبهدست شدن یک جسد میآید، نه از لطیفهگویی.
گلستان در اسرار گنج درهٔ جنی، پیدا شدن یک گنج را تا عروسی و فروپاشی همان تجمل دنبال میکند. طنز فیلم در فاصلهٔ کشاورز و زندگی تازهای است که دوروبریها برایش میچینند.
طهماسب در کلاهقرمزی و پسرخاله، عروسک آشنای تلویزیون را به خیابان و ساختمان سیما میبرد. دردسرها از علاقهای میآید که بلد نیست خودش را جمعوجور کند.
هنرمند در مرد عوضی، یک سانحه و یک عمل جراحی را به جابهجایی مغز دو آدم تبدیل میکند. کمدی روی این فرض اغراقشده میایستد و زندگی کارخانه و مخترع را قاطی میکند.
فتحی در ازدواج به سبک ایرانی، خواستگاری یک جوان آمریکایی از دختری با خانوادهٔ سنتی را تا شرط «همهچیزش ایرانی باشد» پیش میبرد. این فیلم اولین کار سینمایی اوست.
دهنمکی در اخراجیها، که اولین فیلم داستانیاش است، گروهی از جوانان جنوب شهر را با شرط و ضمانت به پادگان آموزشی جنگ میفرستد. طنز از دلیل هر کدام برای رفتن میآید.
بختآور در دایرهزنگی، که اولین فیلم سینماییاش است، نصب یک ماهواره در خانهای شمالی را به روایت ساکنان همان ساختمان تبدیل میکند. فیلمنامه را اصغر فرهادی نوشته است.
سهیلی در چارچنگولی دو برادر بههمچسبیده را مجبور میکند یک زندگی را نصف کنند، و در گشت ارشاد سه جوان جنوب شهر را نشان میدهد که با جا زدن خود بهجای گشت، از مردم پول میگیرند.
شاهحسینی در زنها فرشتهاند، زنی را نشان میدهد که مال و نمایشگاه را به نام شوهر کرده و بعد از فهمیدن خیانت، نقشه میکشد ثروتش را پس بگیرد.
لطیفی در توفیق اجباری، زوجی را نشان میدهد که از هم جدا شدهاند و هنوز به هم علاقهمندند، در حالی که رفتوآمدهای مرد، بدبینی زن را تازه نگه میدارد.
جوان در ورود آقایان ممنوع، مدیر یک دبیرستان دخترانه را ناچار میکند برای المپیاد شیمی یک معلم مرد را بپذیرد. موقعیتها از همین ممنوعیت و از تجرد هر دو طرف ساخته میشود.
قاسمخانی در خوب، بد، جلف کارگردانی را نشان میدهد که برای ساخته شدن فیلمش باید دو بازیگر تجاری را در مدت کوتاه به نقش نزدیک کند و این تمرین، آنها را به یک پروندهٔ واقعی میبرد.
حقیقی در ۵۰ کیلو آلبالو یک عروسی را با ورود مأموران بههم میریزد، و در خوک کارگردانی ممنوعکار را وسط زنجیرهای از قتل سینماگران میگذارد. هر دو فیلم کمدی را از موقعیت ناجور میسازند، نه از لطیفه.
هادی در من سالوادور نیستم، معلمی را که بهخاطر پس دادن پول پیدا شده معروف شده به سفری در برزیل میفرستد و او را با نامزد سابق یک زن غریبه اشتباه میگیرند.
مدیری در ساعت ۵ عصر، که اولین فیلم سینماییاش است، وکیلی را در شمال تهران نشان میدهد که باید تا رأس ساعت به بانک برسد تا خانهاش مصادره نشود. شهر هر بار یک مانع تازه جلوی او میگذارد.
داوودی در هزارپا، دو کیفقاپ را به آسایشگاه جانبازان میبرد چون یکیشان میخواهد خودش را به دختری نزدیک کند که نذر کرده با یک جانباز ازدواج کند. دروغ، موتور کمدی است.
احمدی در مصادره، که اولین فیلم او در مقام کارگردان است، کارمند ساواکی را نشان میدهد که با بلیت بختآزمایی برنده میشود و بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ناچار است از کشور برود.
اطیابی در تگزاس دو دوست را تا برزیل و یک گروگانگیری دنبال میکند، در دینامیت دو طلبه را همخانهٔ همسایههایی با زندگی متفاوت میگذارد، و در بخارست دو برادر را پای یک دوربین مخفی خطرناک میبرد.
صحت در جهان با من برقص، که اولین فیلم سینماییاش است، دوستان جهانگیر را برای تولدی جمع میکند که ممکن است آخرین تولد او باشد. کمدیدرام فیلم از همین دورهمنشینی و مرور رابطهها میآید.
امینی در فسیل سه عضو یک گروه موسیقی پیش از انقلاب را نشان میدهد که یکیشان بعد از سالها کما، شهر و رفیقها را عوضشده پیدا میکند. فاصلهٔ دو دوره، مبنای موقعیتهای فیلم است.
عزتی در تمساح خونی، که اولین فیلم او در مقام کارگردان است، هومن و پیمان را در تنگنای پول نشان میدهد و آنها را به قمار میرساند. کمدی فیلم از همین تصمیم عجولانه شروع میشود.
برچسب را از همان منبعی آوردهایم که فیلم را کمدی دانسته است. یک اثر میتواند هم کمدی باشد و هم جنگی یا عاشقانه. برچسب، حالوهوا را حدس میزند و جای دیدن فیلم را نمیگیرد.
درام در این انتخاب معمولاً به فشاری برمیگردد که روی یک رابطه، یک خانواده یا یک آبروی اجتماعی مینشیند. تعقیب و انفجار معیار نیست؛ معیار این است که تصمیم آدمها در موقعیتی تنگ، قابل فهم و در عین حال ناراحتکننده باشد.
کمدی ایرانی این فهرست اغلب از ازدحام خانه، سوءتفاهم طبقاتی یا شخصیتی شروع میشود که نقش اجتماعیاش با واقعیت زندگیاش جور درنمیآید. خنده نتیجه موقعیت است، نه قول اینکه همهچیز سبک بماند.
بعضی فیلمها لحنشان میان طنز موقعیت و تلخی رابطه نوسان میکند. این برچسب را فقط جایی آوردهایم که منبع، خودِ فیلم را کمدیدرام دانسته باشد.
فیلم جنگی این صفحه الزاماً میدان نبرد را نشان نمیدهد. گاهی جنگ به شکل پسری غریبه، جادهای میان دو جغرافیا، یا زخمی وارد شهر میشود که شهر برایش جا ندارد.
رابطه در این فیلمها معمولاً با خانواده، طبقه یا بیماری گره خورده است. عاشقانه بودن به معنی صحنه عاشقانه پیوسته نیست؛ به معنی این است که پیوند دو نفر، محور فشار داستان است.
اکشن در این انتخاب به درگیری فیزیکی یا گروگانگیری اشاره دارد که از یک بنبست اجتماعی بیرون زده، نه به مجموعهای از تعقیبهای بیزمینه.
موزیکال را فقط جایی آوردهایم که منبع، موسیقی را ژانر فیلم دانسته باشد، نه هر جا که یک ترانه در پسزمینه شنیده میشود.
شرح هر فیلم مخصوص همان اثر است. شماره، ترتیب تحریریه است. اگر پرده صفحهٔ همان فیلم را داشته باشد، پیوندش زیر شرح میآید و متن پیوند نام فیلم را دارد.
شماره انتخاب ۱The Tenants
مالک آپارتمانی در حاشیهٔ تهران مرده و ساختمان وارث ندارد. عباسآقا، مباشر او، میخواهد ملک را با کمک یک مشاور املاک تصاحب کند و نه خودش تعمیر را گردن میگیرد و نه به ساکنان اجازه میدهد. هر کس حرف خودش را حق میداند. یک شب بارانی، منبع آب پشتبام فرومیریزد. کمدی از همین اصرار جمعی میآید که هیچکس کوتاه نمیآید.
شماره انتخاب ۲The Lizard
رضا مارمولک، دزد سابقهدار، بعد از زخمی شدن به بیمارستان بیرون از زندان منتقل میشود، لباس یک روحانی بستری را برمیدارد و فرار میکند. در شهرکی مرزی او را با امام جماعتی که قرار بوده اعزام شود اشتباه میگیرند و امامت مسجد را به او میسپارند. هر چه بیشتر نقش را بازی میکند، فاصلهاش با گذشتهٔ دزدی سختتر میشود.
صفحه فیلم مارمولک در پرده
شماره انتخاب ۳Mum's Guest
مادر باخبر میشود خواهرزادهاش با نوعروس قرار است بیایند و آبروی سفره برایش حیاتی است. یدالله هنوز نرسیده که مهمانها میرسند و آنقدر تعارف میشوند که شام را هم میمانند. در خانه وسیلهٔ پذیرایی نیست و مادر دست به دامان همسایهها میشود. کمدی از شان خانواده است، نه از مسخره کردن فقرشان.
شماره انتخاب ۴Ekhrajiha
مجید از اراذل جنوب تهران عاشق دختر پیرمردی به نام میرزا است و میرزا شرط ازدواج را سر به راه شدن او میداند. مجید برای اثبات این ادعا به جبهه میرود و دوستانش هم با او میآیند. بودنشان در پادگان مخالف دارد، تا اینکه با ضمانت میرزا به آموزش میرسند. دلیل هر کدام برای رفتن، خودش یک موقعیت جداست.
شماره انتخاب ۵Sperm Whale
ارژنگ سالها عاشق رویاست. جنگ و سربازی میانشان فاصله میاندازد و هر کدام ازدواج دیگری را از سر میگذرانند، تا دوباره به هم برسند. فیلم این دلبستگی طولانی را با انرژی کمدی اغراق میکند و جمع دوروبر آنها را هم وارد ماجرا میکند. نهنگ عنبر کمتر به یک گرهٔ پلیسی بسته است و بیشتر به حافظهٔ یک نسل.
شماره انتخاب ۶Hezarpa
رضا نیازی و دوستش منصور کیفقاپاند. رضا از مادر منصور میفهمد الهام، دختر صاحبکار پولدار، نذر کرده با یک جانباز ازدواج کند. رضا که در تصادف پایش را از دست داده به آسایشگاه جانبازان میرود، جایی که دختر مدیر آنجاست، و با دروغهای پیدرپی سعی میکند علاقهاش را جلب کند. کمدی روی همین نقش ساختگی میایستد.
شماره انتخاب ۷Fossil
اسماعیل، سعید و صفا عضو گروه بلک داگز هستند و هر کدام جور دیگری دنبال دیده شدناند. اسی در راه قصر تصادف میکند، به کما میرود و سالها بعد بیدار میشود؛ شاه رفته، نامزدش ازدواج کرده، سعید عضو کمیته شده و صفا به سازمان مجاهدین خلق پیوسته است. فاصلهٔ دو دوره، موقعیتهای فیلم را میسازد و اسی بار دیگر هم میان درگیری رفیقها از پا درمیآید.
شماره انتخاب ۸No Men Allowed
خانم دارابی مدیر یک دبیرستان دخترانه است و با ورود آقایان مخالف. وقتی معلم شیمی المپیاد به مرخصی زایمان میرود، جستوجوی جایگزین زن به جایی نمیرسد و آقای جبلی، معلم مجرد و دستوپاچلفتی، تنها گزینه میماند. دخترها با کمک پدر یکی از دانشآموزان اردویی میچینند تا مدیر بداخلاق و معلم تازهوارد را روبهروی هم بگذارند.
صفحه فیلم ورود آقایان ممنوع در پرده
شماره انتخاب ۹Cease Fire
سایه، مهندس معمار، میخواهد از یوسف، مهندس عمران، جدا شود و راهی دفتر وکیل است، اما اشتباهی به مطب یک روانشناس میرسد. جلسه بهجای امضای جدایی، به بگومگوی دو آدم سرسخت تبدیل میشود که هنوز بلدند حرف هم را ناتمام بگذارند. کمدی از عادتهای زناشویی میآید و فیلم این عادتها را بیضرر نشان نمیدهد.
شماره انتخاب ۱۰Ganj-e Qarun
علی و دوستش، قارون را که از سر ناامیدی میخواسته خودش را به زایندهرود بیندازد نجات میدهند و به خانه میبرند. مادر علی فاش میکند که این مرد همان پدری است که سالها پیش آنها را رها کرده. پسر او را میراند و قارون، که وارثی ندارد، بارها سعی میکند پسر را برگرداند. کمدی و آواز روی همین رفتوآمد پدر و پسر سوار است.
شماره انتخاب ۱۱Night of the Hunchback
قوزیِ یک گروه شادمانی هنگام غذا خوردن خفه میشود. اعضای گروه از ترس، جسد را به خانهای میبرند و از آنجا جسد دستبهدست آدمهایی میشود که هر کدام به نحوی گناهکارند و میخواهند از شر آن خلاص شوند. پلیس در نهایت جسد را پیدا میکند. غفاری این قصه را از هزار و یک شب به تهران همان سالها آورده است.
شماره انتخاب ۱۲Mr. Naive
آقای هالو از شهرستان به تهران میآید تا زن بگیرد و همان اول در گاراژ چمدانش را میدزدند. همولایتیاش، محمدیپور، او را به معاملهای بیسرانجام میکشاند و بعد در بیابان رهایش میکند. وسط این گمگشتگی، هالو در یک خیاطی مهری را میبیند و عاشق میشود. کمدی از سادگی کسی میآید که قاعدهٔ شهر را بلد نیست و شهر هم قصد یاد دادن ندارد.
شماره انتخاب ۱۳The Ghost Valley's Treasure Mysteries
علی کشاورز هنگام شخم به گنج بزرگی میرسد و پنهانی تکههایی از آن را در شهر میفروشد. خریداران عتیقه او را به جدایی از همسر روستایی و ازدواج با زنی شهری تشویق میکنند و عدهای هم دنبال محل گنجاند. شب عروسی، انفجار دینامیت کارگران جادهسازی خانهٔ تازهاش را ویران میکند و همه رهایش میکنند. طنز فیلم در همین سرعتِ عوض شدن زندگی است.
شماره انتخاب ۱۴Once Upon a Time, Cinema
میرزا ابراهیمخان عکاسباشی در سفر فرنگ شیفتهٔ سینماتوگراف میشود. قرار است او را نزد ولیعهد بفرستند، اما فراشباشی اشتباهاً پیش ناصرالدینشاه میفرستدش. شاه که خودش فیلمها را سانسور میکند، عاشق هنرپیشهٔ یک فیلم قدیمی میشود، حکومت را رها میکند و دنبال سینما میرود. کمدی، تاریخ سینما را با همین اشتباهِ درباری تعریف میکند.
شماره انتخاب ۱۵Kolah Ghermezi and Pesar Khaleh
کلاهقرمزی بزرگ شده و هنوز بازیگوشیاش باعث اخراج از مدرسه میشود. شغل هم گیرش نمیآید، تا اینکه از تلویزیون تصمیم میگیرد پیش آقای مجری برود. به تهران نزد پسرخاله میآید و در ساختمان سیما، از شدت علاقه، میخواهد مانعهای ازدواج مجری را بردارد و خودش مانع تازه میسازد. دردسرها از محبتی میآید که اندازه نگه نمیدارد.
شماره انتخاب ۱۶Leily Is with Me
صادق مشکینی فیلمبردار تلویزیون است و از خط مقدم میترسد، اما برای وام تکمیل خانهاش باید برای فیلمبرداری از اسیران عراقی به منطقهٔ جنگی برود. شب وصیت مینویسد و صبح با آقای کمالی راه میافتد. هر ترفندی میزند که به خط نرسد و همان ترفندها او را به خط میرسانند. این فیلم از اولین کمدیهایی است که جنگ ایران و عراق را اینطور نزدیک نشان میدهد.
شماره انتخاب ۱۷The Changed Man
خسرو پذیرش، مخترع یک پودر لباسشویی، برای دیدن مدیرعامل کارخانه به آسانسور میرود و سانحه میبیند. همان وقت داریوش، مدیرعامل، سکته میکند و میمیرد. در بیمارستان مغز این دو را جابهجا میکنند؛ خسرو را به خاک میسپارند و داریوش با مغز خسرو به زندگی برمیگردد. کمدی از این فرض پزشکیِ اغراقشده شروع میشود و دو زندگی را روی هم میاندازد.
شماره انتخاب ۱۸Maxx
گروهی از نخبگان ایرانی مقیم خارج به دعوت به یک همایش فرهنگی در ایران میآیند. یک نفر با دعوتنامهٔ اشتباه میان آنهاست و حضورش برنامه را از شکل رسمی خارج میکند. مکس کمدی موزیکال است و این مهمان اضافی، بهانهٔ اتفاقهایی میشود که همایش برایشان جا نگذاشته است.
شماره انتخاب ۱۹Marriage, Iranian Style
شیرین پدر سنتی و سختگیری دارد و با وساطت دایی و مادرش اجازه پیدا میکند در آژانس هواپیمایی دایی کار کند. دیوید، جوان آمریکایی، همانجا دل به او میبندد و رقیب بازاری پدر هم پسر خودش را داماد میخواهد. وقتی دیوید به خواستگاری میآید، حاجی شرط میگذارد: این عروسی فقط وقتی سر میگیرد که همهچیزش ایرانی باشد.
صفحه فیلم ازدواج به سبک ایرانی در پرده
شماره انتخاب ۲۰Offside
چند دختر با لباس مبدل میخواهند بازی ایران و بحرین را از نزدیک ببینند و بهخاطر ممنوعیت ورود زنان به ورزشگاه دستگیر میشوند. سربازها همسنوسال خود آنهایند و باید آنها را به کمیته ببرند. برد ایران خیابان را شلوغ میکند و دخترها در همین شلوغی درمیروند. موقعیت خندهدار است، اما موضوع فیلم همان ممنوعیت است.
شماره انتخاب ۲۱Dayereh Zangi
جمعهای در تهران، محمد همراه شیرین میشود که برای تعمیر خودروی پدرش به پول نیاز دارد. آن دو به خانهای در شمال شهر میروند تا با نصب ماهواره پول را جور کنند. روبهرو شدن با ساکنان خانه، مسیر را از یک کار فنی ساده خارج میکند. کمدی اجتماعی فیلم از همین ساختمان و از عادتهای خصوصی آدمهای آن درمیآید.
شماره انتخاب ۲۲Charchangooli
شهرام و بهرام چنگولی دوقلوهایی هستند که از کتف و شانه به هم چسبیدهاند و یک دست مشترک دارند. یکی اهل مهمانی است و دیگری مذهبی، و برای تحمل هم طرح زوج و فرد میریزند: یک روز جشن و رستوران عمو، یک روز قاعدهٔ بهرام. کمدی از این اجبار است که دو خلقوخوی متضاد نمیتوانند از هم فاصله بگیرند.
شماره انتخاب ۲۳Women Are Angels
زنی پولدار که عاشق شوهرش است، نمایشگاه و خانه را به نام او کرده. در سفری که انجام نمیشود، به خیانت شوهر پی میبرد و با کمک یک دوست از همان علاقهاش به زنان استفاده میکند تا ثروت را برگرداند و او را به مرد آسوپاس قبلی تبدیل کند. کمدی روی این نقشهٔ دوطرفه میایستد.
شماره انتخاب ۲۴Tofigh-e Ejbari
زوجی از هم جدا شدهاند و هنوز یکدیگر را دوست دارند. رفتوآمدها و آشنایان مرد، بدبینی همسر سابق را زنده نگه میدارد و آشتی را به چیزی شبیه قرار تازه تبدیل میکند. توفیق اجباری کمدی رمانتیک است و گرهٔ فیلم همین فاصلهٔ میان علاقه و سوءظن است، نه یک حادثهٔ بزرگ بیرون از خانه.
شماره انتخاب ۲۵Guidance Patrol
عطا، حسن و عباس سه جوان جنوب تهراناند که برای گذران زندگی دست به کار خلاف میزنند. یکی از راههایشان این است که خود را بهجای گشت ارشاد جا بزنند و از دخترها و پسرهای جوان پول بگیرند. کمدی از این نقش دزدی میآید: آدمهایی که خودشان از قاعده بیروناند، موقتاً قاعده را اجرا میکنند.
شماره انتخاب ۲۶The Orange Suit
حامد آبان عکاس مطبوعات است و با خواندن کتابی دربارهٔ فنگشویی چنان درگیر پاکیزگی محیط میشود که لباس نارنجی پاکبانها را میپوشد و به شهرداری میپیوندد. شهرت «نارنجیپوش لیسانسه» زندگی خصوصی و خانوادگیاش را بههم میریزد. کمدی سیاه مهرجویی از همین جدیتِ بیش از اندازه در یک فکر تازه میآید.
شماره انتخاب ۲۷Barcode
حامد برای استخدام به دفتر رئیس یک شرکت مراجعه میکند و فیلم، بهجای خودِ مصاحبه، مسیر رسیدنش به آن دفتر را تعریف میکند. هر مانع کوچک، قرار را عقب میاندازد. بارکد کمدی را از یک کار اداریِ بهظاهر ساده میسازد و توضیح نمیدهد که استخدام، آخرِ این مسیر است یا فقط بهانهٔ آن.
شماره انتخاب ۲۸I Am Not Salvador
ناصر ایزدی معلمی است که پول پیدا شده را به صاحبش برگردانده و برای همین به تلویزیون راه پیدا کرده است. بعد او را برندهٔ سفری به برزیل معرفی میکنند و با اصرار همسرش راهی میشود. در ساحل، زنی برزیلی او را با نامزد سابقش اشتباه میگیرد و ناصر را سالوادور صدا میکند. کمدی از این شباهت ناخواسته و از آدمی میآید که برای معروف شدن نقشه نکشیده بود.
شماره انتخاب ۲۹50 Kilos of Sour Cherries
عروسی مرجان با ورود مأموران بههم میریزد، چون داماد خلافکار است. آب آلبالو روی پیراهن داوود میریزد و دوستش خیال میکند تیر خورده. داوود که نمیتواند لباس خودش را بپوشد، با مانتو از خانه خارج میشود، سوار ماشین آیدا میشود و تصادف با خودروی پلیس کار را بدتر میکند. کمدی از یک لکه شروع میشود و تا بازداشت ادامه پیدا میکند.
5 in the Afternoon
مهرداد پرهام وکیل است و تنها در شمال تهران زندگی میکند. نامزدش در فرانسه درس میخواند و خود او باید تا ساعت پنج به شعبهٔ بانک برسد و قسط را بدهد، وگرنه خانه مصادره میشود. مترو، شلوغی و معطلیهای شهر هر بار او را از این قرار عقب میاندازند. کمدی مدیری از یک ضربالاجل ساده و از شهری میآید که برای یک نفر جا باز نمیکند.
صفحه فیلم ساعت ۵ عصر در پرده
شماره انتخاب ۳۱The Good, the Bad, the Corny
یک کارگردان سینمای هنری تحت فشار تهیهکننده باید دو بازیگر تجاری را در نقشهای اصلی بپذیرد و در مدت کوتاه آنها را به نقش نزدیک کند. سرگرد شادمان قبول میکند آموزششان بدهد و آنها را سر صحنهٔ کار خودش میبرد. تمرین بازیگری به یک پروندهٔ واقعی میرسد. کمدی از فاصلهٔ میان بازیگر تجاری و جدی گرفتن نقش است.
شماره انتخاب ۳۲Confiscation
اسماعیل یارجانلو کارمند ساواک است و با بلیت بختآزمایی برندهٔ اعانهٔ ملی میشود. با همان پول در عباسآباد زمین میخرد و بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ناچار به خروج از کشور میشود و وکالت زمین را به دوستش جلال میدهد. مقاله او را مردی هم نشان میدهد که از شغلش چیز زیادی نمیداند و با زنی آمریکایی ازدواج کرده است. کمدی از آدمی میآید که ثروت، درست وقت عوض شدن همهچیز به او رسیده.
شماره انتخاب ۳۳Pig
حسن کسمایی مدتی است اجازهٔ ساخت فیلم ندارد و رابطهٔ خانگیاش هم بههم ریخته. بازیگر و معشوقهاش میخواهد با کارگردانهای دیگر کار کند و یک بازیگر جوان هم دنبال فرصتی پیش اوست. همزمان قاتلی شروع به کشتن کارگردانها میکند و حسن، برخلاف انتظارش، در فهرست قربانیها نیست و اسمش بهعنوان مظنون بالا میآید. کمدی سیاه از همین جاماندنِ تحقیرآمیز میآید.
شماره انتخاب ۳۴Texas
بهرام و ساسان دو دوستاند. ساسان در برزیل زندگی کرده و بهرام هم میخواهد بماند، برای همین سرپرستی یک کودک برزیلی را بهانه میکند. پول میان بدهی، یک گروگانگیری و تعقیب پلیس گم میشود و آنها برای نجات آلیس سراغ دایی هوشنگ میروند و کار به جزیرهای به نام تگزاس میکشد. کمدی اکشن فیلم از نقشههایی میآید که از همان اول پولشان جور نیست.
شماره انتخاب ۳۵Motreb
ابراهیم پیش از انقلاب خوانندهٔ کاباره است و بعد از ۱۳۵۷، چون به شهرت خوانندههای لسآنجلسی نرسیده، به خواندن در مراسم بسنده میکند. دخترش ترتیب میدهد در هفتهٔ فرهنگی ایران در استانبول روی صحنه برود و پسرش، که رپ کار میکند، این سفر را فرصت اجرای خودش میبیند. کمدی از فاصلهٔ میان نام قدیمی و صحنهای است که هنوز برایش ممکن است.
شماره انتخاب ۳۶Dance with Me
دوستان جهانگیر به دعوت برادرش بهمن برای تولدی جمع میشوند که ممکن است بهخاطر بیماری، آخرین تولد او باشد. همین دورهمنشینی آنها را وامیدارد خودشان و رابطههای قدیمی را مرور کنند. کمدیدرام فیلم در لحن این جمع است، نه در انکار بیماری. موقعیت، جشن را به نشست تجدید حساب تبدیل میکند.
صفحه فیلم جهان با من برقص در پرده
شماره انتخاب ۳۷Dynamite
هادی و محمدحسین دو طلبهٔ همدرساند و در تهران دنبال خانه میگردند. آپارتمانی در شمال شهر گیرشان میآید که همسایهاش اکبر از فروش مشروب و مواد میگذرد و دو خواهر، ساناز و زیبا، هر هفته مهمانی دارند. زندگی این واحدها به هم گره میخورد. کمدی از همسایگی آدمهایی میآید که قاعدهٔ مشترکی برای راهرو ندارند.
Bucharest
جلیل و جلال دو برادرند. یکی در تاکسی اینترنتی کار میکند و دیگری در استخری به نام بخارست. جلیل میخواهد با پیج اینستاگرام پول دربیاورد و برای همین ویدیوهای دوربین مخفی خطرناک میگیرد. یکی از همین ویدیوها، که در استخر ضبط شده، او را به دردسری میاندازد که برادرش را هم با خودش میبرد. کمدی از محتوایی میآید که برای دیده شدن ساخته شده و از کنترل خارج میشود.
صفحه فیلم بخارست در پردهAlligator Blood
هومن و پیمان با دردسر بزرگی و کمبود پول روبهرو هستند و برای همین تصمیم میگیرند به قمار روی بیاورند. تمساح خونی کمدی اکشن است و این تصمیم، نقطهٔ شروع گرفتاریهای بعدی آنهاست. فیلم اولین کار جواد عزتی در مقام کارگردان است و موقعیت را از دستخالی بودن این دو نفر میسازد، نه از یک نقشهٔ حسابشده.
صفحه فیلم تمساح خونی در پردهاین صفحه جای دیدن فیلم را نمیگیرد. اگر پیوندی زیر شرح دیدید، صفحهٔ همان عنوان در پرده داستان، بازیگران و وضعیت پخش را نشان میدهد. اگر ندیدید، نشانی تازهای برای تماشا ساخته نشده است.
برای انتخابی که فقط کمدی نیست، فهرست فیلمهای ایرانی تمام دوران کنار همین صفحه نشسته است. هر دو انتخاب تحریریهاند و هیچکدام ادعا نمیکنند تنها ترتیب ممکناند.
نه. این انتخاب تحریریه پرده است و شمارهها مسیر پیشنهادی همان انتخاباند. کمدی مهمی میتواند بیرون فهرست بماند و ترتیب هم میتواند با بازبینی عوض شود.
اگر منبعها بر سر سال، کارگردان یا کمدی بودن فیلم با هم نمیخواندند، آن را نیاوردهایم. دنبالهها را هم فقط وقتی آوردهایم که خودشان قصه و موقعیت جدا داشته باشند؛ وگرنه همان فیلم اول مانده است.
پیوند فقط وقتی ساخته میشود که همان فیلم در فهرست منتشرشدهٔ پرده صفحهٔ عنوان داشته باشد و نام و سالش با کارت بخورد. اگر نخورد، کارت فقط معرفی میکند و نشانی تازه اختراع نمیکند.
از ویکیداده و مقالهٔ فارسی هر فیلم، و اگر مقالهٔ انگلیسی داشتیم از آن هم. جایی که تولید و اکران دو تاریخ داشتند، تاریخ اکران را آوردهایم. ژانر را هم از همان منبعی گرفتهایم که فیلم را کمدی دانسته، نه از حدس.
نه. این صفحه فقط فیلم سینمایی است. برای فصل و قسمت باید به بخش سریالهای پرده بروید.
نه. عمداً امتیاز، جایزه و ادعای در دسترس بودن نسخه را ننوشتهایم. برای وضعیت پخش، فقط صفحهٔ خود فیلم در پرده معتبر است.