شماره انتخاب ۱جدایی نادر از سیمین، از ده فیلم شاخص
A Separation
یک حادثه در راهپله، خانواده را به چند روایت ناسازگار تقسیم میکند.

انتخاب تحریریه پرده
پنجاه فیلم از نسلهای مختلف سینمای ایران، از موج نوی پیش از انقلاب تا درامهای شلوغ دهه اخیر. این صفحه ترتیب سلیقه پرده است، نه تابلوی امتیاز و نه فهرست بسته.
An editorial guide to the Best Iranian Movies, also known as the Best Persian Movies.
سینمای ایران را نمیشود در یک ژانر یا یک دهه خلاصه کرد. در اواخر دهه چهل، فیلمهایی مثل گاو و قیصر زبان تازهای برای روستا، خیابان و غرور مردانه پیدا کردند. بعد از انقلاب، دوربین اغلب به کوچه، جاده و خانه برگشت: کودکانی که دفتر مشق را در کوچههای روستا میگردانند، زنی که در شمال پسری غریبه را پناه میدهد، یا مردی که در تپههای اطراف شهر با غریبهها حرف میزند.
از اواخر دهه هفتاد به این سو، بخش دیگری از این سینما به اتاقهای آپارتمان و ادارات کوچک منتقل شد. یک مهمانی، یک جابهجایی، یا یک حادثه در راهپله کافی است تا خانواده، دوست و همسایه هر کدام روایت خود را داشته باشند. کنار این درامهای فشرده، کمدیهای شلوغ و فیلمهای جنگی هم تماشاگر خود را حفظ کردهاند.
فهرست پیش رو برای کسی است که میخواهد از چند نسل فیلم ببیند، نه فقط نامهایی را که بیشتر تکرار شدهاند. بعضی عنوانها در پرده صفحه تماشا دارند و بعضی ندارند. نبودن لینک به معنی کماهمیت بودن فیلم نیست؛ یعنی همان نسخه در فهرست فعلی پرده منتشر نشده است.
معیار، اثر فیلم بر سینمای بعد از خودش، ماندنش در حافظه تماشاگر ایرانی، و تنوع نسل و لحن بوده است. خواستهایم هم فیلمی از سال ۱۳۴۸ در فهرست باشد و هم فیلمی از ۱۴۰۰، هم کمدی خانگی و هم اثری که تقریباً بیحادثه است. ترتیب شمارهها مسیر پیشنهادی تحریریه است و میتواند با دیدن دوباره یا اضافه شدن فیلمی دیگر عوض شود.
سال، کارگردان و ژانر هر فیلم با دادههای ویکیداده مقابله شده است. شرح هر فیلم را با ویکیپدیای فارسی و انگلیسی خواندهایم و خلاصه اجارهنشینها را با سوره سینما مقابله کردهایم. اگر تاریخ روزدار یک منبع معتبر با سالِ بدون ماه و روز فرق داشت، تاریخ روزدار را آوردهایم و اختلاف را در گزارش داخلی نگه داشتهایم، نه روی کارت فیلم. جایزه، امتیاز و ادعای در دسترس بودن نسخه را ننوشتهایم؛ برای دیدن فیلم باید صفحه همان عنوان در پرده را باز کنید و وضعیت پخش را همانجا ببینید.
این ده فیلم نقطه شروعاند، نه طبقه بالاتر یک مسابقه. هر کدام دری جدا به سینمای ایران باز میکند: روستا، خیابان، جاده، خانه و شهر بعد از جنگ.
شماره انتخاب ۱A Separation
یک حادثه در راهپله، خانواده را به چند روایت ناسازگار تقسیم میکند.
شماره انتخاب ۲Close-Up
مردی که خود را کارگردان دیگری جا زده، جلوی دوربین هم متهم است و هم موضوع فیلم.
شماره انتخاب ۳Taste of Cherry
مردی در تپههای اطراف تهران دنبال کسی میگردد که فردا کاری ساده و سنگین برایش انجام دهد.
شماره انتخاب ۴
شماره انتخاب ۵Children of Heaven
یک جفت کفش گمشده، دو خواهر و برادر را به قرار روزانه و دویدنی ناچار میرساند.
شماره انتخاب ۶About Elly
غیبت یک مهمان در سفر ساحلی، دوستانی را که خود را متمدن میدانستند رودرروی هم میگذارد.
شماره انتخاب ۷Where is the Friend's Home?
پسری باید دفتر مشق را به دوستی برساند که نشانی خانهاش را درست نمیداند.
شماره انتخاب ۸The Salesman
حادثهای در خانه تازه، زندگی زناشویی را به چیزی شبیه نمایشی که بازی میکنند نزدیک میکند.
صفحه فیلم فروشنده در پرده
شماره انتخاب ۹Hamoun
روشنفکری میان جدایی، کتاب و شغلی که تحقیرش میکند، خواب و بیداری را قاطی میکند.
شماره انتخاب ۱۰Bashu, the Little Stranger
پسری جنگزده به شمال میرسد و زبان مشترک، اولین چیزی است که ندارد.
منظور از کلاسیک در این صفحه فیلمهای پیش از سال ۲۰۰۰ است؛ مرزی برای خواندن، نه دیواری میان دو سینما. در این بخش هم گاو و قیصر هست و هم کلوزآپ و رنگ خدا. بعضی از این فیلمها هنوز با نسخه نگاتیو و بعضی با ویدیوی خانگی به نسل بعد رسیدهاند، اما وجه مشترکشان این است که راه را برای فیلمساز بعدی عوض کردهاند.
کلاسیک اینجا به معنی فیلم قدیمیِ فراموششده نیست. هامون هنوز درباره مردی حرف میزند که میان کتاب و زندگی شخصیاش له شده، و بادکنک سفید هنوز نشان میدهد یک خرید ساده در شهر چقدر میتواند برای یک کودک بزرگ باشد.
از حدود سال ۲۰۰۰، بسیاری از فیلمهای این انتخاب به آپارتمان، اداره و بزرگراه نزدیکتر میشوند. درباره الی یک مهمانی را از هم میپاشد، جدایی نادر از سیمین یک خانواده را به روایتهای متضاد تقسیم میکند، و متری شیش و نیم تعقیب مواد را به پرتره شهر گره میزند.
معاصر بودن به معنی قطع رابطه با نسل قبل نیست. روستایی و کارت هنوز از خانواده و وفاداری حرف میزنند، و میرکریمی و آبیار هنوز خانه را صحنه اصلی میدانند. تفاوت بیشتر در شلوغی صدا و فشردگی زمان است.
اگر یک کارگردان چند فیلم در این انتخاب دارد، معرفی کوتاهش اینجاست تا فیلمها را کنار هم ببینید. کارگردانهایی که تنها یک فیلمشان آمده هم با همان فیلم معرفی شدهاند، نه با یک جمله تکراری.
فرهادی موقعیت را از یک رابطه نزدیک شروع میکند و بعد اجازه میدهد یک دروغ کوچک یا یک سکوت، همه را درگیر کند. از شهر زیبا و چهارشنبهسوری تا درباره الی، جدایی، فروشنده و قهرمان، دوربینش بیشتر در راهرو، آشپزخانه و اداره میماند تا در منظره.
کیارستمی مسیر را به اندازه مقصد جدی میگیرد: کوچه، جاده خاکی، یا تپهای که مکالمه در آن ناتمام میماند. خانه دوست، کلوزآپ، زندگی و دیگر هیچ، زیر درختان زیتون، طعم گیلاس و باد ما را خواهد برد هر کدام شکل متفاوتی از نگاه کردن را امتحان میکنند.
مهرجویی از وحشت آرام گاو تا شلوغی اجارهنشینها و بحران هامون، طبقه و روان آدمها را کنار هم میگذارد. لیلا، درخت گلابی، مهمان مامان و سنتوری نشان میدهند خانهاش گاهی صحنه کمدی است و گاهی جایی که یک راز خانوادگی جا برای نفس کشیدن نمیگذارد.
مجیدی غالباً از چشم کسی نگاه میکند که ابزار زیادی برای دفاع از خودش ندارد: کودک، نابینا، یا کارگری که شأنش به یک شیء کوچک بسته است. بچههای آسمان، رنگ خدا، باران و آواز گنجشکها این توجه را در چهار موقعیت متفاوت پی میگیرند.
کیمیایی در قیصر، داشآکل و گوزنها مردانی را نشان میدهد که قاعده خیابان یا محله برایشان از قانون رسمی روشنتر است. خشونت در این فیلمها ناگهانی نیست؛ از تحقیر و وفاداری انباشته میشود.
بیضایی زبان، آیین و بدن غریبه را جدی میگیرد. باشو با لهجه و جنگ وارد شمال میشود، مسافران یک خبر مرگ را مثل مراسم برگزار میکنند، و سگکشی شهر را به دامی برای زنی تنها تبدیل میکند.
پناهی اغلب در فضای عمومی میایستد: کوچه برای یک بادکنک، خیابان برای زنانی که حق ماندن یکسان ندارند، و ورزشگاه برای دخترانی که نباید دیده شوند. بادکنک سفید، دایره و آفساید سه مقیاس از همین توجه هستند.
حاتمیکیا جنگ را بعد از آتشبس هم رها نمیکند. از کرخه تا راین زخم را به جغرافیای دیگری میبرد و آژانس شیشهای همان زخم را به یک بنبست شهری برمیگرداند.
روستایی خانواده را در تراکم شهر و فشار پول نشان میدهد. ابد و یک روز، متری شیش و نیم و برادران لیلا هر سه با آدمهایی سروکار دارند که وقت و اتاق کافی برای تصمیم آرام ندارند.
میرکریمی به آدمهای حاشیهای بدون ترحم نمایشی نزدیک میشود. زیر نور ماه یک طلبه را میان کودکان خیابان میگذارد و یه حبه قند یک خانه اعیانی را با مراسمی که دیگر سر جایش نیست روبهرو میکند.
آبیار تاریخ را از داخل خانه روایت میکند. نفس کودکی بهار را در خانوادهای یزدی و در سایه جنگ میبیند و شبی که ماه کامل شد یک رابطه را تا جایی دنبال میکند که خانواده دیگر نمیتواند آن را خصوصی بداند.
میلانی در آتشبس دعوای زناشویی را به کمدی موقعیت تبدیل میکند، بیآنکه نابرابری گفتوگو را پاک کند. خنده از شناخت عادتها میآید، نه از مسخره کردن یک طرف.
حاتمی در سوتهدلان تهران قدیم را با لهجه، اشیاء و آواز به خاطر میآورد. نوستالژیاش تزئینی نیست؛ شخصیتها میان خاطرهای که دوست دارند و شهری که عوض شده گیر کردهاند.
مخملباف در گبه قصهگویی عشایری را با رنگ و نقش فرش یکی میکند. فیلم کمتر به گره معما علاقه دارد و بیشتر به این که یک نقش چگونه خاطره یک عشق را نگه میدارد.
تبریزی در مارمولک یک خلافکار را در لباس طلبه میان مردم میفرستد. کمدی از فاصله نقش و گذشته آدم میآید و فیلم همین فاصله را تا آخر جدی میگیرد.
مقدم در نهنگ عنبر عشق طولانی ارژنگ به رویا را، از سالهای جنگ تا ازدواجهای بعدی، با اغراق کمدی نشان میدهد. انرژی فیلم در همین رابطه و جمع دوروبر آن است.
کیایی در مطرب خوانندهای را نشان میدهد که بعد از انقلاب از صحنه دور مانده و برای جشنوارهای در ترکیه نقش خواننده محلی را بازی میکند. کمدی از فاصله میان نام قدیمی و نقش تازه میآید.
سیدی در جنگ جهانی سوم کارگر روزمزدی را نشان میدهد که در یک تولید سینمایی نقش هیتلر را میگیرد و گذشتهاش همانجا به او میرسد. عنوان فیلم از مقیاس درد آدم کوچکتر از خودش بزرگتر است.
کارت در شنای پروانه انتقام را از مرگ پروانه شروع میکند و حجت را در پی کسی میفرستد که فیلم او را برداشته و پخش کرده است. هیجان فیلم از عجله آدمهاست، نه از توضیح اضافه.
شعیبی در بدون قرار قبلی پزشکی را نشان میدهد که بعد از سی سال زندگی در آلمان، با پسرش به ایران برمیگردد. فیلم به آهستگی این بازگشت نگاه میکند و عجلهای برای جمع کردن همه گرهها ندارد.
ژانر را از همان برچسبی آوردهایم که در ویکیداده برای فیلم ثبت شده است. یک اثر میتواند هم درام باشد و هم هیجانانگیز. برچسب، حالوهوا را حدس میزند و جایگزین دیدن خود فیلم نیست.
درام در این انتخاب معمولاً به فشاری برمیگردد که روی یک رابطه، یک خانواده یا یک آبروی اجتماعی مینشیند. تعقیب و انفجار معیار نیست؛ معیار این است که تصمیم آدمها در موقعیتی تنگ، قابل فهم و در عین حال ناراحتکننده باشد.
کمدی ایرانی این فهرست اغلب از ازدحام خانه، سوءتفاهم طبقاتی یا شخصیتی شروع میشود که نقش اجتماعیاش با واقعیت زندگیاش جور درنمیآید. خنده نتیجه موقعیت است، نه قول اینکه همهچیز سبک بماند.
بعضی فیلمها لحنشان میان طنز موقعیت و تلخی رابطه نوسان میکند. این برچسب را فقط جایی آوردهایم که منبع، خودِ فیلم را کمدیدرام دانسته باشد.
فیلم جنایی اینجا بیشتر با انتقام، ناموس و پیامد یک خشونت سروکار دارد تا با معمای پلیسی مرتب. خشونت، خلقوخو را عوض میکند؛ ژانر بهتنهایی شدت صحنهها را توصیف نمیکند.
هیجان در این فیلمها اغلب از اطلاعات ناقص میآید: کسی چیزی را دیر میگوید، یا یک حادثه خانگی به تهدیدی حقوقی و اخلاقی تبدیل میشود.
فیلم جنگی این صفحه الزاماً میدان نبرد را نشان نمیدهد. گاهی جنگ به شکل پسری غریبه، جادهای میان دو جغرافیا، یا زخمی وارد شهر میشود که شهر برایش جا ندارد.
رابطه در این فیلمها معمولاً با خانواده، طبقه یا بیماری گره خورده است. عاشقانه بودن به معنی صحنه عاشقانه پیوسته نیست؛ به معنی این است که پیوند دو نفر، محور فشار داستان است.
معما اینجا بیشتر ابهام درباره نیت آدمهاست تا جدول سرنخ. تماشاگر همراه شخصیتها بخشی از واقعیت را دیرتر میفهمد.
فیلم کودک در این فهرست داستانی است که مسئولیت را از چشم یک بچه اندازه میگیرد، بیآنکه جهان بزرگترها را ساده کند.
مستند داستانی مرزی است میان آدم واقعی و نقشی که جلوی دوربین بازی میکند. فیلم، این مرز را پنهان نمیکند؛ موضوعش همان مرز است.
فیلم دادگاهی این صفحه به جلسه رسمی دادگاه محدود نیست. بازجویی، اعتراف و قضاوت دیگران هم میتواند شکل محاکمه را بسازد.
فیلم جادهای اینجا سفری است که مقصدش از خودِ مسیر کمحرفتر است. ماشین و تپه، جای دیالوگ طولانی را میگیرند.
اکشن در این انتخاب به درگیری فیزیکی یا گروگانگیری اشاره دارد که از یک بنبست اجتماعی بیرون زده، نه به مجموعهای از تعقیبهای بیزمینه.
شرح هر فیلم مخصوص همان اثر نوشته شده است. شماره، ترتیب تحریریه است. اگر پرده صفحه همان فیلم را داشته باشد، پیوندش زیر شرح میآید.
شماره انتخاب ۱A Separation
نادر و سیمین بر سر رفتن یا ماندن به بنبست رسیدهاند و پدر بیمار نادر میان این تصمیم گیر کرده است. استخدام پرستاری برای خانه، حادثهای را پیش میآورد که هر دو طرف دلیل خود را کافی میدانند. فیلم از راهرو دادگاه و آشپزخانه، نشان میدهد یک خانواده چطور با کلمات معمولی به هم آسیب میزند.
شماره انتخاب ۲Close-Up
حسین سبزیان خود را بهجای فیلمساز مشهوری معرفی میکند و به خانه خانوادهای راه پیدا میکند که شیفته سینما هستند. کیارستمی دادگاه و بازسازی ماجرا را طوری کنار هم میگذارد که مرز فریب، شیفتگی و بازیگری روشن نمیماند. کلوزآپ کمتر درباره رسوایی است و بیشتر درباره کسی که فقط با قرض گرفتن نام دیگری دیده میشود.
شماره انتخاب ۳Taste of Cherry
آقای بدیعی با ماشین در جادههای خاکی دور شهر میچرخد و از غریبهها درخواستی میکند که بیشترشان از شنیدنش طفره میروند. مکالمهها ناتمام میمانند و منظره، جای توضیح روانشناختی را میگیرد. فیلم تماشاگر را با همان مرد در ماشین نگه میدارد، بیآنکه برای تصمیم او شعار بسازد.
شماره انتخاب ۴The Cow
مشحسن در روستایی بیامکانات، هویتش را به گاوی بسته که هم دارایی است و هم همدم. وقتی گاو میمیرد، اهل روستا حقیقت را از او پنهان میکنند و این پنهانکاری اوضاع را ترسناکتر میکند. گاو با ریتمی کند نشان میدهد فقر فقط کمبود خوراک نیست؛ گاهی تنها رابطه یک آدم با جهان است.
شماره انتخاب ۵Children of Heaven
علی کفش تازهتعمیرشده خواهرش زهرا را گم میکند و هر دو تصمیم میگیرند موضوع را از پدر و مادر پنهان کنند. پدرشان برای کار باغبانی به خانههای بالاشهر میرود. یکی باید کفش را به مدرسه برساند تا دیگری بتواند بدود. فیلم از یک شیء کوچک، نقشه شهر و شرم کودکانه را میسازد، بدون اینکه فقر را به لطیفه تبدیل کند.
شماره انتخاب ۶About Elly
جمعی برای چند روز به ویلایی کنار دریا میروند و الی، معلم جوان، تقریباً برای همه غریبه است. یک حادثه کنار آب کافی است تا شوخیهای اول سفر به بازجویی از هم تبدیل شود. هر کس بخشی از آنچه میداند را دیر میگوید و فیلم روی همین دیر گفتن میماند.
شماره انتخاب ۷Where is the Friend's Home?
احمد دفتر همکلاسیاش را اشتباهی به خانه میبرد و میداند اگر تا فردا برنگردد، دوستش تنبیه میشود. بزرگترها مسیر را با خاطرههای خودشان توضیح میدهند و کوچهها بیشتر به هم شبیه میشوند. فیلم از اصرار یک کودک، جغرافیای روستا را به هزارتویی واقعی تبدیل میکند.
شماره انتخاب ۸The Salesman
عماد و رعنا هم بازیگر یک نمایشاند و هم زوجی که مجبور شدهاند آپارتمان عوض کنند. اتفاقی در غیاب عماد، خانه و صحنه تئاتر را همزمان ناامن میکند. فیلم به جای توضیح کامل حادثه، روی میل به دانستن و میل به انتقام در مردی معلم مکث میکند.
صفحه فیلم فروشنده در پرده
شماره انتخاب ۹Hamoun
حمید هامون در آستانه جدایی از همسرش، میان یادداشت، دوست و کاری که به آن باور ندارد پرسه میزند. فیلم از رئالیسم روزمره به کابوس شخصی میلغزد، بیآنکه اعلام کند کدام تصویر خواب است. هامون پرتره مردی است که حرف زیاد بلد است و تصمیم کم.
شماره انتخاب ۱۰Bashu, the Little Stranger
باشو از جنوب جنگزده فرار میکند و در شالیزاری غریبه پیاده میشود. نایی، زن خانه، اول از رنگ پوست و زبان او میترسد و بعد مجبور میشود میان ده و این بچه انتخاب کند. جنگ در تصویر مستقیم کم دیده میشود؛ اثرش در لهجه، یتیمی و بدگمانی همسایه مانده است.
شماره انتخاب ۱۱Qeysar
قیصر از سفر برمیگردد و میبیند خانواده در غیابش داغدار و بیپناه شده است. شهر برایش قاعدهای دارد که دادگاه در آن جا نمیشود. فیلم، انتقام را به مناسک مردانهای تبدیل میکند که هم تماشاگر را با قهرمان میبرد و هم بنبست آن مردانگی را لو میدهد.
شماره انتخاب ۱۲The Deer
قدرت، زخمی و تحت تعقیب، به دوست قدیمیاش سید میرسد که در اتاقی محقر با اعتیاد زندگی میکند. دوستی قدیمی میان این دو، هم پناه است و هم خطر. گوزنها از وفاداری حرف میزند در شهری که برای آدمهای خردشده اتاق امن کمی باقی گذاشته است.
شماره انتخاب ۱۳Dash Akol
داشآکل، لوطی شناختهشده شیراز، سرپرستی خانواده دوست مردهاش را میپذیرد و به دختر همان خانه دل میبندد. آبرو برای او مهمتر از اعتراف به این علاقه است. فیلم، قاعده لوطیگری را هم محترم میشمارد و هم نشان میدهد همین قاعده عاشق را لال میکند.
شماره انتخاب ۱۴Sooteh-Delan
چند شخصیت در تهران قدیم میان آواز، بیماری و خاطرهای که حاضر نیست به روز برود گیر کردهاند. حاتمی شهر را با اشیاء و جملههای آهنگین به یاد میآورد، نه با کارتپستال. سوتهدلان بیشتر به دردی علاقه دارد که آدمها بلد نیستند رک و راست بگویند.
شماره انتخاب ۱۵The Tenants
ساکنان یک آپارتمان در تهران، بعد از مرگ مالک، با عباسآقا روبهرو میشوند؛ مباشری که میخواهد ساختمان بیوارث را تصاحب کند و جلوی تعمیر را میگیرد. مستأجرها کارگر میآورند و او کار را متوقف میکند. یک شب بارانی منبع آب پشتبام فرو میریزد. کمدی از این است که هر کس حق را کاملاً با خودش میبیند.
شماره انتخاب ۱۶Leila
لیلا و رضا یکدیگر را دوست دارند، اما خانواده رضا نازایی لیلا را به مسئلهای جمعی تبدیل میکند. فشار با تعارف و مهمانی میآید، نه با فریاد. فیلم نشان میدهد یک ازدواج چطور میان دو نفر میماند و تصمیمش را دیگران میگیرند.
شماره انتخاب ۱۷Killing Mad Dogs
گلرخ بعد از زندانی شدن همسرش با طلبکارها، سندهای جعلی و شهری روبهرو میشود که برای زن تنها قواعد دیگری دارد. هر مراجعه اداری، دام تازهای است. بیضایی این تعقیب را با ریتمی تلخ پیش میبرد تا تنهایی گلرخ فقط احساس نباشد و شکل شهر را عوض کند.
شماره انتخاب ۱۸Life, and Nothing More...
بعد از زلزله، فیلمسازی با پسرش به منطقه رودبار میرود تا از بازیگران خردسال فیلم قبلیاش خبر بگیرد. جاده مدام میشکند و آدمهای محلی از عزا، عروسی و وسایل گمشده حرف میزنند. فیلم به جای تصویر فاجعه، اصرار زندهها را برای ادامه یک روز معمولی نشان میدهد.
شماره انتخاب ۱۹Through the Olive Trees
سر صحنه فیلمبرداری در شمال، یک کارگر جوان عاشق بازیگر روبهرویش است و دختر جوابش را نمیدهد. برداشتها تکرار میشوند و زندگی واقعی میان «کات»ها ادامه پیدا میکند. کیارستمی تفاوت طبقه را در جملهای ناگفته و در مسیر پایانی فیلم جا میدهد.
شماره انتخاب ۲۰The Wind Will Carry Us
گروهی از تهران به روستایی در کردستان میآیند و منتظر مرگ پیرزنی میمانند که هنوز نمرده است. مهندس هر بار برای آنتن گرفتن باید به تپه برود و با مردمی حرف بزند که عجله او را نمیفهمند. فیلم، کنجکاوی شهری را کند میکند تا انتظار، خودش دیده شود.
شماره انتخاب ۲۱The White Balloon
یک دختر بچه در آستانه سال نو پول خرید ماهی قرمز را گم میکند و باید تا تحویل سال آن را از چاهک مغازه پس بگیرد. هر رهگذر، هم ممکن است کمک کند و هم ممکن است وقت را تلف کند. فیلم، شهر را از قد یک کودک اندازه میگیرد.
شماره انتخاب ۲۲The Circle
چند زن در تهران هر کدام به دیگری میرسند و هیچکدام نمیتوانند بیاجازه مرد یا سند، مدت زیادی در خیابان بمانند. فیلم از بیمارستان شروع میشود و دایره را با آدمهای تازه میبندد. محدودیت اینجا یک قانون انتزاعی نیست؛ شکل بلیت، پیادهرو و درِ زندان است.
شماره انتخاب ۲۳Offside
چند دختر با لباس پسرانه سعی میکنند به ورزشگاه راه پیدا کنند و همان اول دستگیر میشوند. سربازهای نگهبان هم سن خود آنهایند و از مسابقهای که بیرون است کمتر از دخترها خبر دارند. آفساید بحث ورود زنان به ورزشگاه را به مکالمه زنده پشت فنس تبدیل میکند.
شماره انتخاب ۲۴Gabbeh
نقش یک گبه جان میگیرد و زن جوانی قصه عشقی را تعریف میکند که قبیله با آن مخالف بوده است. رنگ زرد و آبی فقط تزئین نیست؛ حافظه همان نقشی است که بافته شده. مخملباف قصه را مثل ترانه تکرار میکند تا حسرت، شکل پارچه را به خود بگیرد.
شماره انتخاب ۲۵Travellers
خانوادهای برای عروسی راهی تهران است و از ابتدا خبر مرگ خود را طوری میگوید که انگار مراسم از پیش چیده شده. بازماندگان در شهر با خبری روبهرو میشوند که باور کردنش زمان میبرد. بیضایی عزاداری و عروسی را در یک خانه میگذارد تا انتظار، شکل آیینی پیدا کند.
شماره انتخاب ۲۶The Color of Paradise
محمد، پسر نابینا، تابستان را باید پیش پدری بگذراند که حضور او را مانع ازدواج دوباره میداند. کودک جهان را با صدا و لمس میفهمد و پدر با شرم اجتماعی. فیلم میان منظره سرسبز شمال و بیمهری خانه، تنهایی محمد را بدون شعار نشان میدهد.
شماره انتخاب ۲۷Baran
لطیف در کارگاه ساختمانی به کارگر تازهای حسادت میکند و بعد درمییابد آن کارگر دختری است که هویتش را پنهان کرده. علاقه او جایی برای اقرار راحت ندارد، چون هر دو در موقعیتی شکنندهاند. باران عشق را از راه کارکردن و نگاه دزدکی تعریف میکند، نه از راه جمله عاشقانه.
شماره انتخاب ۲۸The Song of Sparrows
کریم بعد از از دست دادن شغلش در یک مزرعه شترمرغ، ناخواسته مسافرکشی در شهر را شروع میکند و کمکم به جمع کردن وسایل دورریز عادت میکند. روستا هنوز سر جایش است، اما حرص تازه او را عوض میکند. فیلم از یک اتفاق کوچک کاری، لغزش آرام یک مرد خانوادهدار را میسازد.
شماره انتخاب ۲۹From Karkheh to Rhein
سعید، جانباز شیمیایی، برای درمان به آلمان میرود و خواهرش را بعد از سالها در دنیایی دیگر پیدا میکند. بدن زخمی او در خیابانهای تمیز اروپا بیشتر به چشم میآید. فیلم جنگ را از جبهه به اتاق بیمارستان و سوءتفاهم دو نسل از یک خانواده میبرد.
صفحه فیلم از کرخه تا راین در پرده
شماره انتخاب ۳۰The Glass Agency
حاج کاظم برای درمان دوست جانبازش به پول فوری نیاز دارد و کار به گروگانگیری در یک آژانس مسافرتی میکشد. آدمهای داخل آژانس هر کدام جنگ را جور دیگری به یاد دارند. فیلم، وفاداری رزمنده را هم قابل فهم میکند و هم نشان میدهد این وفاداری میتواند به بنبست خطرناک برسد.
صفحه فیلم آژانس شیشهای در پرده
شماره انتخاب ۳۱The Pear Tree
محمود، نویسنده میانسال، به باغ کودکی برمیگردد و درخت گلابیای را میبیند که دیگر میوه نمیدهد. خاطرهاش با دخترعموی چهاردهسالهاش، که فیلم او را فقط «م» مینامد، و با ناتوانی امروزش در نوشتن قاطی میشود. فیلم از یک درخت خشک، فاصله میان شور جوانی و کسالت میانسالی را اندازه میگیرد.
صفحه فیلم درخت گلابی در پرده
شماره انتخاب ۳۲Mum's Guest
مادری در خانهای تنگ خبر میدهد مهمان عزیزی در راه است و یخچال تقریباً خالی است. همسایهها هر کدام چیزی قرض میدهند و آماده شدن سفره خودش ماجرا میشود. کمدی از شأن خانوادهای میآید که نمیخواهد فقرش سر سفره دیده شود.
Santouri
علی سنتوری، نوازندهای است که اعتیاد، ازدواج و صحنه را با هم از دست میدهد و بعد سعی میکند از پایین شهر دوباره بالا بیاید. موسیقی او هم مایه افتخار است و هم بهانهای برای فروپاشی. فیلم میان اجرای زنده و اتاق مصرف، فاصله شهرت کوچک و تباهی را کوتاه نشان میدهد.
صفحه فیلم سنتوری در پرده
شماره انتخاب ۳۴The Beautiful City
اکبر هجده ساله است و در آستانه اجرای حکم، در حالی که دوستش علاء تلاش میکند رضایت خانواده مقتول را بگیرد. شهر برای این رضایت، پول و آبرو میخواهد. فرهادی پیش از آپارتمانهای بعدیاش، همینجا نشان میدهد عدالت برای خانوادههای بیپول شکل دیگری دارد.
صفحه فیلم شهر زیبا در پرده
شماره انتخاب ۳۵The Fireworks Wednesday
روحانگیز، نظافتچی جوان، در آستانه ازدواج به خانهای میرود که زن و شوهرش به هم بدگماناند. چهارشنبهسوری بیرون خانه شلوغ است و داخل خانه هر وسیلهای ممکن است نشانه خیانت باشد. فیلم از چشم کسی که هنوز وارد این بازی نشده، شک زوج را تماشا میکند.
شماره انتخاب ۳۶Under the Moonlight
حسن، طلبه جوان، لباس روحانیت نو میخرد و پسری در خیابان آن را میدزدد. جستوجو او را به جمع بیپناهان زیر پل میرساند. ایمان او با قاعده مدرسه فرق دارد و با قاعده خیابان هم یکی نیست. فیلم بدون مسخره کردن هیچکدام، مردد بودن او را محترم میشمارد.
A Cube of Sugar
خانوادهای در خانهای قدیمی برای مراسم عقد جمع شدهاند و عروس هنوز با این ازدواج آرام نیست. آمدورفت فامیل، غذا و تعارف، تصمیم دختر را به مسئلهای جمعی بدل میکند. میرکریمی از حبه قند و چای، خانهای را نشان میدهد که آیینش مانده و رضایتش لرزان است.
صفحه فیلم یه حبه قند در پرده
شماره انتخاب ۳۸Cease Fire
یک زوج بعد از سالها زندگی مشترک به جلسهای میرسند که باید یا آشتی کنند یا جدا شوند، و هر دو بلدند حرف دیگری را ناتمام بگذارند. بگومگوها آشنا و گاهی اغراقشدهاند. آتشبس از عادتهای زناشویی کمدی میسازد و همزمان نشان میدهد این عادتها بیضرر نیستند.
شماره انتخاب ۳۹The Lizard
رضا مارمولک از زندان میگریزد و ناچار میشود لباس طلبهای را بپوشد که مردم او را به چشم روحانی محله میبینند. هر چه بیشتر نقش را بازی میکند، فاصلهاش با گذشته دزدی سختتر میشود. کمدی روی همین نقش اجباری میایستد و تماشاگر را میان خنده و جدی شدن رضا نگه میدارد.
صفحه فیلم مارمولک در پرده
شماره انتخاب ۴۰Life and a Day
خانوادهای پر جمعیت در خانهای شلوغ باید هم مراسم خواهر را جور کند و هم با برادری که درگیر اعتیاد است کنار بیاید. صداها روی هم میافتند و هیچکس فرصت مونولوگ ندارد. روستایی فقر را به یک مشکل تمیز تبدیل نمیکند؛ آن را شکل راهرو، یخچال و دعوای خواهر و برادر نشان میدهد.
صفحه فیلم ابد و یک روز در پرده
شماره انتخاب ۴۱Just 6.5
صمد، پلیس مبارزه با مواد، در تهران به دنبال شبکهای است که از او سریعتر جا عوض میکند. تعقیب، شهر را از پشتبام و آپارتمانهای شلوغ نشان میدهد، نه از نقشه توریستی. فیلم هم به وسواس مأمور علاقه دارد و هم به آدمهایی که در انتهای زنجیره دستگیر میشوند.
شماره انتخاب ۴۲Breath
بهار در خانوادهای یزدی، کنار پدرش غفور و مادربزرگ، کودکی را در سالهای انقلاب و جنگ میگذراند. خیال او با خبرهای بیرون مخلوط میشود و بزرگترها همیشه وقت توضیح دادن ندارند. نفس تاریخ را از قد یک بچه روایت میکند و بسیاری از چیزها را دیرتر از بزرگترها نشان میدهد.
When the Moon Was Full
زن جوانی با مردی ازدواج میکند که خانوادهاش در شهر دیگری قواعد خود را دارند. هر چه بیشتر به آن خانه نزدیک میشود، مرز میان مهمان بودن و گرفتار بودن نازکتر میشود. آبیار خشونت را از مراسم خانوادگی و سکوت شروع میکند، نه از اعلام ناگهانی خطر.
صفحه فیلم شبی که ماه کامل شد در پرده
شماره انتخاب ۴۴Sperm Whale
ارژنگ سالها عاشق رویاست. جنگ و سربازی میانشان فاصله میاندازد و هر کدام ازدواج دیگری را از سر میگذرانند، تا دوباره به هم برسند. فیلم با انرژی کمدی این دلبستگی طولانی را اغراق میکند. نهنگ عنبر کمتر به یک گره درام بسته است و بیشتر به این که یک نسل عشق و جنگ را چطور به یاد میآورد.
شماره انتخاب ۴۵Motreb
ابراهیم پیش از انقلاب خواننده کاباره است و بعد از ۱۳۵۷ از کنسرتی که سالها آرزویش بوده بازمیماند. در پوشش خواننده محلی به جشنوارهای در ترکیه فرستاده میشود و مأموران او را میشناسند. کمدی از فاصله میان نام قدیمی و نقشی میآید که باید بازی کند.
شماره انتخاب ۴۶Drown
بعد از پخش فیلمی از شنای پروانه و کشته شدنش، حجت به دنبال کسی میگردد که آن تصویر را برداشته و لو داده است. جستوجو او را میان مواد، خبرچینها و آدمهای دوروبر برادرش میبرد. شنای پروانه انتقام را شخصی شروع میکند و خیلی زود نشان میدهد شخصی ماندنش ممکن نیست.
صفحه فیلم شنای پروانه در پردهA Hero
رحیم بهخاطر بدهی در زندان است و برای تسویه، مرخصی کوتاه گرفته. کیف گمشدهای پر از سکه به دست فرخنده، دوستدخترش، میرسد و رحیم میگوید خودش آن را پیدا کرده است. همین روایت او را ناخواسته به چهره عمومی تبدیل میکند. قهرمان نشان میدهد شهرت یک کار خوب چقدر سریع به بازجویی از نیت آدم بدل میشود.
صفحه فیلم قهرمان در پردهLeila's Brothers
لیلا میخواهد برادرانش را راضی کند که با هم سرمایهای جمع کنند، در حالی که پدر خانواده هنوز به جایگاه طایفهای قدیمی فکر میکند. خانه شلوغ است و هر برادر بدهی جداگانهای دارد. فیلم، آرزوی یک کسبوکار کوچک را وسط خانوادهای میگذارد که حتی برای یک جلسه آرام جا کم دارد.
صفحه فیلم برادران لیلا در پرده
شماره انتخاب ۴۹World War III
شکیب، کارگر روزمزد و بیخانمان، سر صحنه فیلمی درباره هولوکاست نقش هیتلر را میگیرد. گذشته و رابطهاش بیرون از دکور منتظر اوست. سیدی از یک تولید پرخرج، موقعیتی میسازد که در آن آدم فقیر باید خودش را هم بازی کند.
صفحه فیلم جنگ جهانی سوم در پرده
شماره انتخاب ۵۰No Prior Appointment
یاسمین، پزشکی که سی سال در آلمان زندگی کرده، بعد از مرگ پدرش با پسرش که اوتیسم دارد به ایران برمیگردد. بازگشت برای هیچکدام ساده نیست. شعیبی این دیدار را آهسته جلو میبرد و عجلهای برای تبدیل کردنش به قول بزرگ ندارد.
صفحه فیلم بدون قرار قبلی در پردههیچ فهرستی جای دیدن فیلم را نمیگیرد. اگر یکی از این عنوانها در پرده باشد، صفحه خودش داستان، بازیگران و وضعیت پخش را نشان میدهد. اگر نباشد، این صفحه فقط برای شناختن فیلم است و نشانی ساختگی برای تماشا نمیسازد.
انتخاب را میشود بعداً جابهجا کرد: فیلمی اضافه شود، ترتیب عوض شود، یا پوستر به نسخه بهتر برسد. آنچه نباید عوض شود این است که هر فیلم شرح، سال و کارگردان قابل بررسی داشته باشد و صفحه ادعا نکند این تنها ترتیب ممکن است.
نه. این انتخاب تحریریه پرده است و شمارهها مسیر پیشنهادی همان انتخاباند. فیلم مهمی میتواند بیرون فهرست بماند و ترتیب هم میتواند با بازبینی عوض شود.
لینک فقط وقتی ساخته میشود که همان فیلم در فهرست منتشرشده پرده صفحه عنوان داشته باشد. اگر نداشته باشد، کارت فیلم را معرفی میکند و نشانی تازه اختراع نمیکند.
از پرونده ویکیداده هر فیلم. جایی که ویکیداده فقط یک سال بدون ماه داشت و یک دانشنامه تاریخ روزدار دیگری داده بود، تاریخ روزدار را آوردهایم. ژانر هم همان برچسب ثبتشده است، نه حدس تحریریه.
نه. این صفحه فقط فیلم سینمایی است. برای فصل و قسمت باید به بخش سریالهای پرده بروید. راهنمای تماشا هم راه دیگری برای انتخاب بر اساس حالوهواست.
اگر زیر شرح فیلم پیوندی دیدید که نام همان فیلم را دارد و به صفحه آن در پرده میرود، همان را باز کنید. در غیر این صورت از فهرست فیلمها جستوجو کنید. نبودن پیوند یعنی آن عنوان الان صفحه منتشرشده ندارد.
نه. عمداً امتیاز، جایزه و ادعای در دسترس بودن نسخه را ننوشتهایم. برای وضعیت پخش، فقط صفحه خود فیلم در پرده معتبر است.